01-01-2010

Onze eigen natuur

Is de mens slecht ???

Vaak hoor ik mensen zeggen, dat wij mensen egoistisch zijn. Sommige mensen menen, dat er geen groter beest is dan de mens. Een eeuw geleden beschouwden de westerse mensen de mens als het hoogste in de schepping, tegenwoordig hebben veel mensen de opinie, dat de mens als enige dier helemaal niet deugd. Daarbij kijkt men naar de 'vele' slechte dingen die de mens doet: oorlog voeren, medemensen doden, verkrachten, liegen en bedriegen, het milieu vervuilen, etc.

De mensen die zo kijken naar de mens, weten weinig van de natuur en van andere diersoorten. Er zijn apensoorten waarbij 75% van alle sterfgevallen plaatsvinden door soortgenoten. Dan hebben we het dus over moord, wanneer we menselijke juridische woorden daaraan willen geven. Er zijn mierensoorten, die oorlogen voeren: het ene nest tegen het andere nest, totdat één nest is uitgeroeid. Bij heel veel diersoorten komt verkrachting voor, liegen en bedriegen doet bijna iedere diersoort. En het milieu vervuilen? We zijn de enige diersoort die beseft dat we het milieu vervuilen. Als de mens er niet zou zijn, zou de aarde kaalgevreten worden door olifanten.

Wanneer een wildvreemd medemens opduikt bij een volk, wordt deze over het algemeen gastvrij ontvangen. Wij mensen hebben wel territoriumdrift, maar vergeleken bij chimpansees of wolven zijn wij zachtaardig en gastvrij. Tegenwoordig is er veel te doen over buitenlanders en onze houding tegenover buitenlanders. Je kunt daarin een teken zien, dat wij van nature slecht of van nature nazistisch zouden zijn. Je kunt ook stellen, dat er in sommige gebieden zoveel buitenlanders zijn, dat 'de eigen cultuur' dreigt te verdwijnen. Dat vinden veel mensen bedreigend. Als mensen zich bedreigd voelen, reageren ze primitief. Dan worden de hogere hersendelen (de hersenschors) op non-actief gesteld en worden beslissingen genomen door oudere hersendelen (het limbisch systeem). En ons limbisch systeem bevat oeroude programma's die vooral zorgen voor zelfbehoud en behoud van het eigen volk. Wanneer het limbisch systeem de overhand krijgt, begint men te roepen: 'Eigen volk eerst!'

Wat is je godsbeeld ?

Als men gelooft dat de Here God de mens naar zijn beeld en gelijkenis geschapen heeft, én men beschouwt de Here God als de bron van al het goede, dan moet men aannemen dat de mens van nature perfect is. Wanneer de mens dan 'verkeerde dingen' doet, moet men aannemen dat de mens slecht is geworden. Als men echter de Here God beschouwt als een narcistische psychopaat, die zijn eigen zoon Jezus laat kruisigen om hem na drie dagen te laten opstaan om zo zijn eigen geweldige grootheid te demonstreren, krijgt men een ander mensbeeld. En als men gelooft dat de mens door natuurlijke evolutie is ontstaan en dat de mens zijn goden schiep naar zijn eigen innerlijke beelden en voorstellingen, dan krijgt men weer een ander mensbeeld.

Zelf ben ik er van overtuigd, dat de mens door drie miljard jaar evolutie is ontstaan. Ik kan er een paar honderd miljoen jaar naastzitten, maar wat is nu een paar honderd miljoen jaar? Toen de dinosauriërs 65 miljoen jaar geleden uitstierven, was er een kleine boombewoner, ongeveer zo groot als een rat. Dat is een verre voorouder van ons. Vermoedelijk was dat beestje al een beetje sociaal, maar kende het nog geen groepsleven.

Sociaal gedrag en leven in een groep

Wanneer men in een groep leeft, dient men rekening te houden met andere groepsleden. Een solitair levend wezen hoeft dat niet. De natuur van een solitair levend wezen is uitsluitend gericht op eigen overleven. Andere dieren zijn voedsel, concurrenten of jagers die een bedreiging vormen. Solitair levende dieren die sociaal gedrag vertonen hebben geen overlevingskans. Ze verhongeren of worden opgegeten. Jongen krijgen ze meestal niet. En als ze jongen krijgen, worden die meestal opgegeten voor ze zich kunnen voortplanten. Solitair levende dieren zijn dus per definitie anti-sociaal. Sociaal gedrag heeft voor solitair levende dieren alleen nadelen.

Het leven in groepen heeft voor veel diersoorten voordelen. De diersoorten die in groepen leven stammen af van solitair levende voorouders. Om groepen te kunnen vormen dienden solitair levende wezens te leren samenleven en samenwerken. Bij kuddedieren zien we, dat territoriumdrift afneemt en dat men samen optrekt. Dat zien we vooral bij grote grazers, zoals bisons, zebra's, gnoe's, antilopen. Maar een kudde is niet hetzelfde als een sociale groep. Bij olifanten, wolven en vele soorten apen zien we echte groepsvorming, waarbij verschillende dieren een speciale positie krijgen. Er ontstaat afhankelijkheid en aanhankelijkheid. Tegelijk moet anti-sociaal gedrag worden beteugeld en moet nieuw groepsgedrag worden verworven.

Toen de voorouders van de moderne apen groepen begonnen te vormen, werd het anti-sociale gedrag van de solitair levende voorouders niet uitgewist. Er kwam nieuw gedrag bij. De pre-apen leerden zelfbeheersing. Ze leerden hun anti-sociale neigingen in te houden. Territoriumdrift leerden ze een beetje te beheersen, ze leerden tolerantie tegenover soortgenoten. Uit deze pre-apen zijn de moderne apen en mensapen ontstaan. De mensapen zijn uitzonderlijk sociaal, geduldig en in het algemeen vriendelijk. Zelfs de chimpansee, de meest agressieve van alle mensapen, is behoorlijk sociaal tegenover soortgenoten en tegenover leden van andere apensoorten. In het wild ziet men bijvoorbeeld regelmatig jonge chimpansees spelen met jonge bavianen, terwijl de ouders toekijken.

Zijn mensen Übertieren (superdieren)?

In onze westerse samenleving hebben we geleerd de mens als iets bijzonders te zien. Dat is een restant van het christelijke superioriteitsdenken, waarbij de mens de kroon van de schepping is, die boven alle dieren verheven is. Zelfs linkse atheïsten hebben in veel gevallen last van deze vooroordelen. Men eist van de mens, dat deze alle dierlijke eigenschappen achterlaat. Als mensen toch dierlijke eigenschappen blijken te hebben, dan beschouwen veel mensen dit als een bewijs van de slechtheid van de mens. Biologen en vooral mensen die apen beroepsmatig bestuderen, komen tot heel andere conclusies. (In dit verband wil ik dringend de boeken van Frans de Waal over diverse apen aanraden. Als je eindelijk eens je post-christelijke superioriteitsdenken wilt opruimen, zijn die boeken een goed begin.)

Wij mensen sjouwen drie miljard jaar evolutie met ons mee. In deze periode waren we bijna continue solitair levende wezens, voor wie sociaal gedrag alleen maar schadelijk was. Pas enkele tientallen miljoenen jaren hebben we enig sociaal gedrag ontwikkeld en hebben we geleerd in groepen te leven. Het is niet redelijk om te verwachten dat we eventjes onze evolutie opzij zetten en helemaal opnieuw beginnen. We zijn gewoon dieren en we vertonen dierlijk gedrag. De basis van ons gedrag is het gedrag van een solitair levend wezen: volledig anti-sociaal. Daar bovenop zit een vrij dunne laag gedrag van een sociaal levende aap: vooral programma's om onze anti-sociale neigingen te beheersen en te kanaliseren. Bij sommige mensen zit daar bovenop nog een laagje vernis, dat we kunnen samenvatten met de term 'hogere moraal'. Ik schrijf uitdrukkelijk 'bij sommige mensen', omdat bij veel mensen dit laagje vernis gewoon ontbreekt. Veel mensen kunnen zich zelfs geen voorstelling maken van 'hogere moraal' of 'spiritualiteit'.

Zijn mensen uniek, bijzonder ???

Veel mensen hebben de opinie, dat alle mensen zich van apen onderscheiden in bepaalde 'menselijke vormen van gedrag'. Daarbij noemt men vaak naastenliefde, mededogen, eerlijkheid, empathie en dergelijke. Neemt men de moeite om goed naar apen te kijken, dan komen de meeste van deze eigenschappen voor bij vrijwel alle apen. Je hoeft daarvoor niet eens naar de mensapen te kijken. Voor makaken, langoeren en bavianen zijn naastenliefde, mededogen en eerlijkheid de gewoonste zaak van de wereld. (Lees bijvoorbeeld: Frans de Waal, 'Van nature goed'.) Empathie vereist wat meer hogere hersendelen en is beperkt tot de mensapen. Bij bonobo's en chimpansee's is empathie met andere diersoorten en met groepsgenoten vastgesteld door ethologen. Van de orang oetan worden verhalen verteld door hun verzorgers, die voor veel mensen ronduit ongeloofwaardig zijn. Bonobo's en chimpansee's zijn goed te testen met psychologische testen. Als een doorsnee psycholoog probeert een orang oetan te testen, wordt de psycholoog getest.

Er zijn bepaalde vormen van gedrag die vermoedelijk uniek menselijk zijn. Ik schrijf voorzichtig en gebruik het woord vermoedelijk. In de voorafgaande eeuw zijn heel veel vormen van gedrag 'uniek menselijk' verklaard, die daarna heel gewoon bleken te zijn voor bijna alle apen.

Altruïsme

Mensen kunnen zich druk maken over een klimaatverandering in de komende eeuw. Het zou wel eens uniek menselijk kunnen zijn om in de toekomst te denken. Aan de andere kant schijnt de orang oetan ook heel goed in staat te zijn zijn gedrag in de toekomst te projecteren. Westerse mensen kunnen zich ook druk maken over bijvoorbeeld een hongersnood in Afrika of over een Tsunami in Indonesië. De vraag is echter of we ons ook druk zouden maken als er geen tv-beelden van zouden zijn. Geeft men geld voor vreemde mensen op basis van een sober feitelijk persbericht of op basis van emotioneel aansprekende tv-beelden?

Mensen zijn in staat tot het adopteren en verzorgen van andere dieren. We nemen bijvoorbeeld een kat in huis en geven hem gratis onderdak en eten. Vaak maken we zelfs een omweg om op jacht te gaan naar het lievelingseten van deze wolharige uitvreters. En als ons huisdier ziek is, brengen we het naar de dierenarts en krijgt het zorg van zeer hoog en kostbaar niveau. Ik geloof niet dat andere dieren hiertoe in staat zijn. We geven dieren ook asiel in dierentuinen, waar gespecialiseerde verzorgers ze de best mogelijke verzorging geven. Lang niet alle dierentuinen halen dit niveau, maar de meeste dierentuinen in Nederland geven asiel op zeer hoog niveau. Als menselijke asielzoekers in Nederland deze zorg zouden krijgen, zou Lieve Rita zichzelf als protest opblazen in zo'n asielzoekerscentrum. Maar het is beslist niet zo, dat alle mensen op deze wijze met dieren omgaan. Er zijn varkensfokkers en kippenmesters, die dieren op weerzinwekkende manier uitbuiten en mishandelen. En er zijn mensen die echt helemaal niets geven om het welzijn van dieren (of medemensen). Het uitbreiden van de naastenliefde tot dieren is dus geen universeel menselijke eigenschap. Veel mensen geven heel veel om dieren, veel andere mensen hebben vrijwel geen dierenliefde.

Er zijn mensen, die hun eigen belangen kunnen opofferen aan 'het geheel', aan 'god', aan 'de natie', aan 'het volk', etc. Een bekend voorbeeld is natuurlijk Jezus. Maar men kan ook denken aan verzetstrijders in WO II. De vraag is echter, of dit menselijk gedrag is. Bij mieren en bijen is het heel gewoon dat het gewone volk zich opoffert voor het nest. Soldaten die zich kapot laten schieten voor hun vaderland verschillen in gedrag niet wezenlijk van mieren of bijen. En het zijn meestal niet de intelligentste mensen die juichend naar het front gaan.

 

 

Met Licht en Liefde, Andreas Firewolf

Korte auto-biografie

 

 

 

reclame/groenepolitiek_kwartje.gif

 

Ik doe niet mee met anti-sociale media

 

Ik doe niet mee met facebook, twitter en dergelijke vanwege de voortdurende privacy-schendingen en het anti-sociale gedrag van dit soort anti-sociale media. Anti-sociale media bevorderen autistisch en narcistisch gedrag.

 

 

 

Commentaar formulier

Gebruik dit formulier UITSLUITEND om te reageren op de inhoud van deze pagina of op de commentaren van anderen. Voor contact of om feedback te geven klikt u op:

 

Naam:

Vul uw internet-naam in. Deze naam kan worden gepubliceerd.

Email:

Indien u persoonlijk antwoord wilt, vul dan uw email-adres in. Dit adres wordt niet gepubliceerd of verkocht aan databases.

Commentaar:

  
 
    

Resterend aantal tekens: 5000

Antispam:

Wat is negentien min 6

Lettergrootte
1   2   3   4   5  
Contrast
normaal

 

reclame/nula_1000.gif

 

reclame/CirkelHoog.gif